Spring naar de inhoud
Terug naar blog

Databronnen

AHN6 en de AHN-hoogtekaart: wanneer wordt mijn huis gemeten?

10 min lezenLaatst bijgewerkt
Schematische tekening van een Nederlandse rijwoning van bovenaf, met stippellijnen die LiDAR-pulsen uit de lucht voorstellen, dunne amberkleurige zonneboog erboven.

AHN6 is de nieuwste versie van de AHN-hoogtekaart: een laserscan van Nederland vanuit een vliegtuig. Het eerste deel, het noordoosten, kwam op 13 oktober 2025 uit; de inwinning loopt tot en met 2027. Zo zie je welke AHN-versie onder jouw adres ligt, wanneer je woning aan de beurt is en hoe Schaduwplan er een dakhoogte uit haalt.

AHN staat voor Actueel Hoogtebestand Nederland. Een vliegtuig meet met een laser de hoogte van daken, bomen en maaiveld, en daaruit komt de hoogtekaart waar 3DBAG en Schaduwplan op rekenen. Hoe nieuw de meting boven jouw straat is, bepaalt voor een groot deel hoe goed Schaduwplan jouw situatie kan modelleren.

Dit artikel legt uit wat de AHN-hoogtekaart precies is, hoe hij wordt ingewonnen, wat er per versie is veranderd, hoe je voor jouw eigen adres opzoekt wanneer er voor het laatst is ingemeten, en hoe Schaduwplan er per pand de hoogte van het dak uit haalt.

Wat is AHN, de hoogtekaart van Nederland?

Het Actueel Hoogtebestand Nederland is een meerjarenprogramma van de waterschappen, de provincies en Rijkswaterstaat met als doel een digitaal hoogtebestand van heel Nederland. Het programma loopt sinds 1996, wordt namens de deelnemers gecoördineerd door Het Waterschapshuis, en levert open data onder de Creative Commons Naamsvermelding 4.0-licentie. Voor elke vierkante meter Nederland is de hoogte op maaiveldniveau bekend tot op vijf centimeter nauwkeurig.

De aanleiding is praktisch: deze drie partijen zijn samen verantwoordelijk voor watersysteem- en waterkeringenbeheer. Je kunt geen dijk dimensioneren of een afwateringsmodel doorrekenen zonder een nauwkeurig hoogtebeeld. Het hoogtebestand is door de overheid daarna zonder voorwaarden als open data vrijgegeven om hergebruik te stimuleren. Dat is precies waarom toepassingen als 3DBAG, kaartdiensten van het Kadaster, klimaatkaarten van waterschappen en bezonningstools als Schaduwplan kunnen bestaan zonder dat iemand voor de meting hoeft te betalen.

In het bestand zit niet alleen het maaiveld. AHN levert drie producten naast elkaar: een DTM (Digital Terrain Model, alleen het maaiveld), een DSM (Digital Surface Model, met daken, bomen en bouwwerken erbij) en de ruwe puntenwolk in LAZ-formaat. Voor bezonningsanalyse is vooral de DSM relevant, omdat daken, dakkapellen, schuren en bomen de schaduw veroorzaken.

Hoe wordt het ingewonnen?

Een vliegtuig of helikopter vliegt op een paar honderd meter hoogte boven Nederland en zendt vanuit een laserscanner duizenden pulsen per seconde naar beneden. Iedere puls die terugkaatst geeft een driedimensionaal punt: x, y en z in NAP-hoogte. De combinatie van miljarden van die punten is de puntenwolk. Daaruit worden de DTM en DSM rasters afgeleid.

De kwaliteitsspecificaties zijn streng. Voor AHN2, AHN3 en AHN4 geldt een maximale systematische fout van vijf centimeter en een maximale stochastische fout (1σ) van vijf centimeter. Voor AHN5 en AHN6 vraagt het bestek meer: een systematische fout van hoogstens vijf centimeter, een standaardafwijking van hoogstens drie centimeter en minimaal 10 punten per m². Voor AHN2 tot en met AHN4 betekent dat in de praktijk:

  • minimaal 68,2% van de gemeten punten zit binnen 10 cm hoogteafwijking;
  • minimaal 95,4% binnen 15 cm;
  • minimaal 99,7% binnen 20 cm.

Dat is een orde van grootte beter dan AHN1, waar de stochastische fout nog 15 cm bedroeg en de 95,4%-grens dus op 35 cm lag.

De puntdichtheid is in de loop van de jaren ook flink omhoog gegaan. AHN1 had op sommige plekken nog maar 1 punt per 16 m². AHN2 en AHN3 zaten gemiddeld op 6 tot 10 punten per m². Bij AHN4 is dat 10 tot 14 punten per m², en in dichte stedelijke gebieden (zoals rond Schiphol bij de inwinning in 2020) zelfs 20 tot 24 punten per m². Hoe meer punten per m², hoe scherper een dakrand, een schoorsteen of een dakkapel terugkomt in het hoogtemodel.

De rasters worden geleverd op een raster van 0,5 m. Voor heel Nederland levert dat alleen al voor het halve-meter raster ruim zevenendertigduizend kaartbladen per product en versie op. De ruwe puntenwolk gaat in LAZ, een gecomprimeerd LiDAR-formaat. Vanaf AHN3 is die puntenwolk geclassificeerd: per punt staat in het bestand of het maaiveld is, water, een gebouw, een kunstwerk of overig.

Tijdlijn AHN1 tot AHN6

Inwinning kost jaren, simpelweg omdat een vliegtuig niet heel Nederland in een week kan scannen. Per versie is een ander deel van het land aan de beurt; je kunt op een willekeurig moment dus zomaar drie of vier verschillende AHN-versies naast elkaar in gebruik hebben.

VersieInwinperiodeBelangrijkste eigenschap
AHN11996–2002Eerste landsdekkende meting, lage puntdichtheid
AHN22007–2012Hogere puntdichtheid, gefilterde puntenwolk
AHN32014–2019Geclassificeerde puntenwolk (maaiveld, water, gebouwen, kunstwerken)
AHN42020–202210–14 punten per m²; landsdekkend in 3 jaar
AHN52023–2025 volgens het bestek; in 2026 nog vlieglijnenNieuw DSM-algoritme: hoogste punt per cel
AHN61e deel okt 2025; rolt door 2026–2027Hoogspanningsleidingen en -masten uit DSM gehaald

Wat opvalt: vanaf AHN3 is de cyclus geen vaste zes jaar meer. AHN4 was bedoeld om sneller landsdekkend te zijn dan zijn voorgangers. AHN5 en AHN6 lopen vervolgens deels parallel en deels overlappend, om de actualiteit verder op te schroeven.

Wat is AHN6, en wat is er anders dan AHN5?

AHN6 is de nieuwste landsdekkende laserscan van Nederland. Het eerste deel kwam op 13 oktober 2025; volgens het bestek loopt de inwinning van 2025 tot en met 2027. Hij rekent zijn hoogtekaart uit volgens dezelfde regels als AHN5, haalt daarnaast hoogspanningsleidingen en -masten uit het oppervlaktemodel, en levert kaartbladen van 1 bij 1 km.

Tussen AHN4 en AHN5 zit een methodische breuk. Tot en met AHN4 werden de halve-meter rasters afgeleid als gewogen gemiddelde (inverse distance weighting) van de onderliggende laserpunten in een cel. Vanaf AHN5 is dat veranderd: voor de DTM is het nu een ongewogen gemiddelde, en voor de DSM is het het hoogste punt per cel (uitgezonderd water).

Dat klinkt technisch, maar het doet ertoe voor bezonning. Als je een puntenwolk middelt op een dakrand of een nokvorst, krijg je een hoogte die ergens tussen het dak en de naburige punten ligt. Dat schraapt bij een spitse dakvorm net iets te veel hoogte van de nok af. Door het hoogste punt te kiezen, blijven nokken en dakkapellen scherper zichtbaar in de DSM. Voor schaduwberekening is dat winst, omdat juist die hogere delen de slagschaduw maken.

Bij AHN6 komt daar nog een verandering bovenop: hoogspanningsleidingen en hoogspanningsmasten worden vanaf AHN6 niet langer meegenomen in het oppervlaktemodel. In AHN4 waren de leidingen al weggehaald maar de masten nog niet; in AHN6 zijn beide weg. Voor wie naast een hoogspanningsmast woont en in een eerder model een onverklaarbaar hoge "schaduw" zag opduiken: dat probleem is hiermee verholpen.

Met AHN6 is ook de bladindeling kleiner geworden. AHN2/3/4/5 werden uitgeleverd in TOP10NL-kaartbladen van 5×6,25 km. Vanaf AHN6 zijn dat kilometerhokken van 1×1 km, gelijk aan de bladindeling van Beeldmateriaal (de open luchtfoto's). Het Waterschapshuis heeft tegelijk de oudere versies (AHN2/3/4/5) opnieuw afgeleid op die kleine bladen, met dezelfde rekenregels als AHN6. Praktisch betekent dat: één bladindeling om in te denken, en een download van een kleine hoek Nederland is nu een stuk handzamer (megabytes in plaats van gigabytes).

Wanneer is mijn adres aan de beurt?

AHN-inwinning is een rolling release. Op het moment dat je dit leest is het noordoosten van Nederland al ingewonnen voor AHN6 (oktober 2025). Voor de rest van het land lopen er nog AHN5- en AHN6-vluchten gelijktijdig. Op de pagina Waar vliegen we nu staat een interactieve kaart met de actieve vlieglijnen voor het lopende jaar, gehost via Ellipsis Drive. Rode lijnen zijn nog niet ingewonnen, groene lijnen wel.

Hoe je het naloopt:

  1. Open waar vliegen we nu en klik door naar de Ellipsis Drive-kaart.
  2. Zoom in op je eigen regio. Gebruik de tijdsbalk bovenin om te zien wanneer een lijn boven jouw adres is gevlogen.
  3. Voor een fijnere check: download de vlieglijnen-GeoPackage voor AHN6 of de strookomhullen van basisdata.nl. Die bevatten per strook een datumveld.

Een hard schema voor "wanneer komt AHN bij mij" is er bewust niet, omdat planning afhangt van weer, vliegvergunningen, gelijktijdigheid met luchtfotovluchten en prioriteiten van de deelnemers. De vuistregel: ergens in 2026 of 2027 vliegt er weer iets boven jouw straat, en met de combinatie van AHN5 en AHN6 wordt heel Nederland in die periode opnieuw ingemeten.

Hoe bekijk ik de AHN-hoogtekaart van mijn adres?

Twee viewers van het AHN-programma laten direct zien wat er voor jouw adres bekend is.

viewer.ahn.nl is de standaard rasterviewer. Je kunt schakelen tussen versies (AHN4, AHN5, AHN6) en tussen DTM en DSM. De waarde onder de cursor is in meters NAP. Door op DSM te zetten en in te zoomen op je eigen dak zie je per halve meter hoe hoog het is, en je kunt het kleurverloop gebruiken om hoogteverschillen tussen dak, dakopbouw en schoorsteen visueel te scheiden.

basisdata.nl/hwh-ahn/AHN_POTREE is de puntenwolkviewer. Daar zie je niet het rasterbeeld maar de individuele lasermetingen, optioneel ingekleurd met de luchtfoto van Beeldmateriaal. Voor AHN6 (noordoosten) is dat opvallend mooi: je krijgt een gekleurde 3D-wolk waar je doorheen kunt vliegen. Voor het natrekken van een specifieke daksituatie (welke punten zaten er op de nok? was er al een schoorsteen?) is de puntenwolkviewer beter dan het raster.

Voor zwaardere downloads (een hele kilometerblok als GeoTIFF, of de ruwe LAZ) gebruik je het self-service portaal van Het Waterschapshuis of de bladwijzer als kaartzoeker. Voor onderzoekers en ontwikkelaars: GeoTiles van TU Delft levert dezelfde data in handzame tile-pakketten.

Wat als mijn adres nog niet is ingemeten?

Drie scenario's, drie keuzes.

1. Wachten loont, als je tijd hebt. Voor de meeste plekken in Nederland wordt 2026 of 2027 het jaar van de volgende AHN-meting. Voor een vrijblijvend buurtonderzoek of een algemeen idee van zonverlies kun je prima werken met AHN4 (2020–2022) en bij publicatie van AHN5 of AHN6 in jouw regio een nieuwe analyse draaien.

2. BAG-schatting met disclosure. Wanneer een adres in een gat tussen AHN-versies valt of een verbouwing ná de laatste meting is gedaan, kun je terugvallen op een schatting uit de BAG: ongeveer 3 m per verdieping, afgeleid uit gegevens als het aantal woningen in het pand. Die schatting kan ongeveer 30% te hoog of te laag zijn, en Schaduwplan toont dat expliciet zodat de lezer (en de rechter) weet dat het hier om een schatting gaat, niet om een meting.

3. Zelf laten inwinnen. Voor een recente dakopbouw, een vergunningstraject of een procedure waarin elke 10 cm telt, kun je een hoogteopname laten doen met drone-fotogrammetrie, een handheld LiDAR of een professionele landmeter. Die data kun je in Schaduwplan uploaden als GeoTIFF en zo de cascade overrulen voor jouw pand. Hoe je dat aanpakt staat in deel 2 van deze serie: hoogtedata zelf laten meten met drone, LiDAR en fotogrammetrie.

Hoe weet Schaduwplan hoe hoog een dak is?

Schaduwplan kiest per pand de beste bron die er is, in een vaste volgorde, en een meting gaat altijd voor een schatting. Bijna altijd komt de hoogte uit de AHN-laserscan, via 3DBAG of via een eigen berekening. Klik in de 3D-scène op een pand: de pandkaart noemt de bron, en onder "Hoe is dit bepaald?" staat welke laserscan het was en uit welk jaar.

  1. Jouw eigen bron. Een bouwtekening of vergunning die je met "Wijzig dit pand" toevoegt, of een eigen hoogtebestand (GeoTIFF), gaat voor alles hieronder. Op de pandkaart heet dat "Vergunning" of "Eigen meting (hoogtebestand)".
  2. Gemeten dak (3DBAG). 3DBAG, van TU Delft en 3DGI, maakt per BAG-pand een 3D-model met dakvorm uit de AHN-puntenwolk. De pandkaart noemt de scan (bijvoorbeeld AHN4, 2020) en hoe ver het model van het gemeten dak afwijkt.
  3. Dakvorm berekend uit de laserscan. Voor een pand dat 3DBAG nog niet heeft, rekent Schaduwplan het dak zelf uit met roofer, het open-source programma van het 3DBAG-team, op de AHN6-laserscan. Dat gebeurt vooraf per kaartblad van 1 bij 1 km, en elk dak gaat langs controles op de laserpunten. Nog niet elk kaartblad is berekend; een pand in een kaartblad dat nog niet aan de beurt was, valt door naar de volgende stap. Een dak dat niet alle controles haalt maar beter bij de scan past dan een blok, staat er als "minder zeker". Hoe dat precies werkt, staat in het artikel over de databronnen.
  4. Hoogte gemeten met de laserscan. Heeft 3DBAG geen dak voor het pand, of is het pand na de 3DBAG-meting veranderd, dan meet Schaduwplan de hoogte zelf in het oppervlaktemodel (DSM) binnen de omtrek van het pand. Het neemt het 95e percentiel van de cellen, zodat een schoorsteen niet als dak telt. Passen de punten bij een zadeldak, dan staat het pand als zadeldak in de scène; anders als blok op de hoogte van het hoogste deel.
  5. Geschat uit de BAG. Is er geen bruikbare scan, bijvoorbeeld omdat het pand na de laatste scan is gebouwd of nog in aanbouw is, dan schat Schaduwplan ongeveer 3 m per verdieping uit de BAG. Dat kan ongeveer 30% te hoog of te laag zijn, en de pandkaart en het rapport zeggen dat erbij. Een hoogte die je zelf intypt zonder document gaat voor deze schatting maar na elke meting.

Welke AHN-versie Schaduwplan leest, hangt af van het pand. 3DBAG rekende op de scan die het per pand vermeldt (AHN3, AHN4 of AHN5). Een eigen meting in de DSM gebruikt de nieuwste versie die Schaduwplan voor het kaartblad kent: AHN4 via PDOK, of AHN5 via Ellipsis Drive, de distributiepartner van AHN. AHN6 leest Schaduwplan voor roofer, en voor een pand dat na de laatste AHN5-scan is gebouwd waar AHN6 al is gevlogen.

Een ouder 3DBAG-dak blijft staan als 3DBAG zelf heeft vastgesteld dat het pand in de nieuwere scan niet veranderde. Een ruwe DSM-meting kan een boomkruin boven een laag pand niet van een dak onderscheiden; de geclassificeerde puntenwolk van 3DBAG wel.

Wat is IHN?

Tussen de regels door werkt het AHN-programma aan een opvolger op het gebied van ontsluiting. Niet zozeer een nieuwe versie van de meting, maar een laag erbovenop die alle bestaande hoogtebronnen (LiDAR vanuit vliegtuigen, dense matching uit luchtfoto's, mobiele laserscanners op auto's en schepen, drone-LiDAR) bij elkaar brengt onder één voorziening: de Integrale Hoogtevoorziening Nederland (IHN).

Status per april 2026: het is nog geen operationele service. Het Waterschapshuis, Rijkswaterstaat, TU Delft en het Kadaster verkennen samen de mogelijkheden. Het onderzoek naar IHN is in 2025 afgerond met een rapport dat onder andere de noodzaak van langjarige centrale financiering benoemt, en de behoefte aan gestandaardiseerde classificatie tussen verschillende hoogtebronnen. Besluitvorming over financiering en regie ligt bij het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.

Voor Schaduwplan is dat gunstig nieuws op de middellange termijn. Als IHN er staat, hoeven we voor stedelijke hoekgevallen (kassencomplexen, recente nieuwbouw, T-vormige daken) niet meer een eigen cascade te bouwen. Tot die tijd blijven we leunen op AHN als fundament, met 3DBAG als bovenliggende laag en met de mogelijkheid voor gebruikers om eigen metingen te uploaden waar de openbare data niet meekomt.

Bronnen (16)

We onderbouwen elk artikel met publieke bronnen. Klik om alle originele documenten, uitspraken en datasets te bekijken.

Veelgestelde vragen

Hoe oud is de hoogtemeting van mijn dak gemiddeld?
Tussen 0 en 10 jaar, afhankelijk van waar je woont. Het noordoosten ligt sinds eind 2025 in AHN6 (2025-meting). Veel andere regio’s leunen nog op AHN4 (2020–2022) of AHN5 (lopende inwinning). De cyclus is sinds AHN3 geen vaste 6 jaar meer; AHN5 en AHN6 lopen deels parallel om actualiteit te verbeteren.
Wat is het verschil tussen AHN, BAG en 3DBAG?
AHN is de hoogtemeting (laser uit de lucht). BAG is de Basisregistratie Adressen en Gebouwen van het Kadaster (footprints en bouwjaar). 3DBAG combineert beide: TU Delft fit een 3D-dakvorm op de AHN-puntenwolk, per BAG-pand. Schaduwplan gebruikt 3DBAG als eerste bron. Voor een pand dat 3DBAG nog niet heeft, of dat na de 3DBAG-meting is veranderd, rekent Schaduwplan zelf met de AHN-laserscan.
Mag ik AHN-data zelf gebruiken?
Ja, alle versies zijn open data onder Creative Commons Naamsvermelding 4.0. Alleen vermelding van de bron is verplicht. Schaduwplan vermeldt AHN en 3DBAG in elke gegenereerde PDF, conform de licentievoorwaarden.
Wat als mijn dakopbouw nieuwer is dan de AHN-meting?
Dan staat hij niet in het hoogtebestand, en ook niet in 3DBAG: Schaduwplan toont het dak zoals de laatste laserscan het zag. De pandkaart noemt die scan en het jaar ervan, zodat je ziet dat de opbouw ontbreekt. Voor een exacte schaduwberekening op een recente verbouwing kun je zelf inmeten (drone, handheld LiDAR, landmeter) of een bouwtekening of vergunning als bron toevoegen met “Wijzig dit pand”. Een eigen hoogtebestand (GeoTIFF) gaat voor 3DBAG en de laserscan.
Wat is een DSM en wat is een DTM?
DSM = Digital Surface Model: oppervlaktemodel met daken, bomen, kunstwerken en bouwwerken erop. DTM = Digital Terrain Model: alleen het maaiveld. Voor bezonningsanalyse is de DSM relevant, omdat juist daken en obstakels schaduw veroorzaken. Schaduwplan haalt het maaiveld uit de DTM en meet een dakhoogte zelf in de DSM waar 3DBAG geen dak heeft; roofer rekent op de puntenwolk.
Is AHN nauwkeurig genoeg voor een bezonningsstudie die door de rechter wordt geaccepteerd?
Ja, voor het overgrote deel van Nederland. Volgens de kwaliteitsbeschrijving van AHN hebben AHN2, AHN3 en AHN4 een verticale fout van hoogstens 5 cm systematisch en 5 cm stochastisch (1σ). Het bestek van AHN5 en AHN6 vraagt hoogstens 5 cm systematisch en 3 cm stochastisch. Dat is ruim binnen de marge die TNO en gemeenten in bezonningsbeleid hanteren, en het is dezelfde data die de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State accepteert in beroepsprocedures.
Wie betaalt het AHN-programma?
De waterschappen, de provincies en Rijkswaterstaat samen. Voor jou als gebruiker is het gratis. De aanleiding is praktisch: deze drie partijen zijn samen verantwoordelijk voor watersysteem- en waterkeringenbeheer, en hebben een nauwkeurig hoogtebeeld nodig. De data wordt daarna onder CC-BY 4.0 vrijgegeven om hergebruik te stimuleren.
Wat is IHN?
De Integrale Hoogtevoorziening Nederland is een onderzoek naar een opvolgende ontsluitingslaag die AHN, dense matching en mobiele scans samenbrengt onder één voorziening. Status april 2026: het is nog geen operationele service. Het onderzoek is in 2025 afgerond; besluitvorming over financiering en regie ligt bij het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.

Welke AHN-versie zit onder jouw dak?

Voer je adres in, klik op een pand en open op de pandkaart “Hoe is dit bepaald?”. Daar staat welke laserscan de hoogte gaf, uit welk jaar, en hoe ver het model van het gemeten dak afwijkt. Geen account, geen verplichte aankoop.