Techniek & data
Welke data gebruikt Schaduwplan? 3DBAG, BAG, AHN4 en PDOK

Schaduwplan draait op vier open overheidsbronnen: BAG, PDOK, 3DBAG en AHN. BAG en PDOK leveren adressen en plattegronden, 3DBAG de gebouwmodellen en AHN de laserhoogtes, in drie versies: AHN4, AHN5 en AHN6. Voor panden die 3DBAG nog mist rekent Schaduwplan het dak zelf uit op de nieuwste AHN6-scan, met roofer. Verticale nauwkeurigheid van AHN: 5 cm.
Welke data gebruikt Schaduwplan?
Schaduwplan bouwt het 3D-model van een adres uit vier publieke Nederlandse overheidsbronnen. BAG en PDOK Locatieserver leggen adressen en plattegronden vast. 3DBAG maakt er gebouwmodellen van. AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland) meet met laser de hoogtes, in drie versies: AHN4, AHN5 en AHN6. Alle bronnen zijn open en zonder API-sleutel te gebruiken.
De bronnen vormen een stapel, van onder naar boven. Onderaan staat de BAG met de plattegrond van elk pand, samen met PDOK dat een adres daarop vindt. Daarboven staat 3DBAG, dat van die plattegrond een gebouw met dakvorm maakt. Bovenaan staat AHN: de laserscans waaruit 3DBAG zijn daken afleidt en waarmee Schaduwplan hoogtes controleert. Alle lagen gebruiken hetzelfde coördinaatstelsel (Rijksdriehoekstelsel, EPSG:28992), dus de projectie gaat zonder conversie-afwijkingen. Dat is precies het type datastapel waarop ook HoeveelZon, DGMR en Peutz hun bezonningsstudies baseren.
3DBAG: gebouwmodellen van TU Delft en 3DGI
3DBAG (op 3dbag.nl) is een open dataset van automatisch gereconstrueerde 3D-modellen voor alle circa 10 miljoen gebouwen in Nederland. De modellen zijn beschikbaar in twee detailniveaus. LoD1 is een eenvoudige platte extrusie: de BAG-footprint omhoog getrokken naar de gemiddelde dakhoogte uit AHN. LoD2.2 is veel rijker — die bevat echte dakvormen (zadeldak, schilddak, platdak, lessenaarsdak), gootlijnen en nokhoogtes. Schaduwplan gebruikt LoD2.2 omdat de dakvorm materieel verschil maakt bij lage zonstand (februari, oktober).
De dataset wordt gebouwd door een gezamenlijk team van TU Delft (3D Geoinformation-groep) en 3DGI. Bronmateriaal: BAG-footprints gecombineerd met AHN-hoogtepunten via een reconstructie-algoritme. Updates verschijnen per kwartaal. De huidige beta-versie (v2025.09.03) dekt heel Nederland. Attributie "3DBAG by tudelft3d + 3DGI" is verplicht in rapporten — Schaduwplan zet dit standaard in de methodologie-appendix.
Voor het rapport dat je bij de gemeente indient is de LoD2.2-nauwkeurigheid relevant. In Voorburg (5 april 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1329) oordeelde de Raad van State dat een hoogtediscrepantie van 3 cm op een nokhoogte van 8,24 m "verwaarloosbaar" is — een signaal dat de AHN-afgeleide 3DBAG-hoogtes ruim onder elke juridisch relevante drempel liggen.
BAG: Nederlandse adres- en pandregistratie (Kadaster)
De BAG (Basisregistratie Adressen en Gebouwen) is de authentieke bron voor alle Nederlandse adressen, panden, verblijfsobjecten en percelen. Beheerd door het Kadaster op grond van de Wet basisregistraties adressen en gebouwen. Elke pand heeft een unieke ID (BAG-pandcode) en een exacte footprint in Rijksdriehoek-coördinaten. Ook metadata staan erin: bouwjaar, gebruiksfunctie (woning, winkel, kantoor), oppervlakte, status (in aanbouw, in gebruik, gesloopt).
Voor een bezonningsstudie is de footprint doorslaggevend. De precieze ligging van een pand op het perceel bepaalt waar schaduwen worden geworpen. Een fout van een halve meter links of rechts verplaatst de schaduwcurve met enkele tientallen centimeters per uur. Via de BAG is die marge er niet: het Kadaster houdt perceelgrenzen met millimeter-precisie bij, en 3DBAG haalt de footprint direct daaruit over.
Een tweede belangrijk detail: de BAG onderscheidt verblijfsobjecten binnen één pand. Een appartementengebouw is één pand, maar bevat meerdere verblijfsobjecten. Voor een meetpunt in een specifieke woonkamer is de verblijfsobject-ID relevanter dan de pand-ID. Schaduwplan gebruikt PDOK om een adres naar zowel pand als verblijfsobject te resolven, zodat meetpunten in de juiste woonlaag worden geplaatst.
AHN4, AHN5 en AHN6: hoogtegegevens uit laseropnames
Het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) is een landsdekkend raster van hoogtepunten, opgenomen met vliegtuig-gebaseerde laseropnames (LiDAR). Beheerd door Rijkswaterstaat en de waterschappen. Resolutie: 50 cm horizontaal, verticale nauwkeurigheid 5 cm. Elke nieuwe versie is een nieuwe meetronde. Schaduwplan leest er twee soorten data uit: maaiveldhoogte (voor correcte terreinweergave in het 3D-model) en objecthoogte (voor bestaande bebouwing). Er liggen nu drie versies naast elkaar, en welke onder jouw adres ligt hangt af van waar je woont.
| Versie | Opgenomen | Waar | Zo gebruikt Schaduwplan het |
|---|---|---|---|
| AHN4 | 2020 tot en met 2022 | Heel Nederland | De basis. Staat op PDOK. Dekt overal, dus ook het terrein ver om je pand heen en elk adres waar een nieuwere versie nog ontbreekt. |
| AHN5 | Sinds 2023, per regio | Veel regio's, nog niet overal | Waar het ligt, is het de nieuwere meting boven AHN4. Staat bij Ellipsis Drive, de distributiepartner van AHN. |
| AHN6 | Sinds oktober 2025, per regio | Een groeiend deel van Nederland | De nieuwste meting. Ook bij Ellipsis Drive. Hier rekent Schaduwplan zelf daken uit voor panden die 3DBAG nog mist (zie hieronder). |
Volgens het AHN-programma (ahn.nl, dataroom) volgen de versies elkaar niet netjes op: AHN5 en AHN6 worden deels naast elkaar ingewonnen. Schaduwplan weet per kaartblad welke versie de nieuwste is en kiest die. Valt die opzoeklijst weg, dan valt het terug op AHN4, want die ligt overal. De buitenring van het terrein, waar heuvels in de verte als schaduwwerper tellen, komt altijd uit AHN4: voor een verre heuvel maakt een scan van een paar jaar later geen verschil.
Het maaiveld is belangrijker dan het lijkt. Een rijwoning in een hellend terrein krijgt andere schaduwen dan dezelfde woning op een vlak polderdek. In Limburg of de Utrechtse Heuvelrug kan het hoogteverschil tussen twee aangrenzende percelen oplopen tot enkele meters. Bezonningsstudies die alleen op BAG-footprints rekenen en het maaiveld platten missen dit effect. Schaduwplan neemt het AHN-maaiveld mee in de scene, uit de nieuwste versie die Schaduwplan voor het kaartblad kent (AHN4 of AHN5).
Wanneer leest Schaduwplan de laser zelf, en wanneer vertrouwt het op 3DBAG? 3DBAG blijft eerste keus: zijn daken komen uit dezelfde AHN-opnames. Is een pand daarna verbouwd, of ligt er boven het pand een duidelijk nieuwere scan dan waar 3DBAG op rekende, dan meet Schaduwplan de hoogte opnieuw in de nieuwste scan die het voor dat kaartblad kent (AHN4 of AHN5; AHN6 voor een pand dat na de laatste AHN5-scan is gebouwd). Een pand dat nog later is gebouwd dan de nieuwste scan staat er niet in; dat blijft een schatting, en de pandkaart zegt dat erbij.
Panden die 3DBAG nog mist: roofer op AHN6
Voor een pand dat 3DBAG nog niet heeft gemodelleerd, draait Schaduwplan zelf hetzelfde programma als 3DBAG, roofer, op de nieuwste AHN6-laserscan. Het dak komt dan uit de nieuwste meting en niet uit een schatting. Roofer is open source en wordt door het 3DBAG-team gemaakt (github.com/3DBAG/roofer). Het gaat om recent gebouwde panden, zoals nieuwbouwwoningen, die niet in 3DBAG staan of waarvan het 3DBAG-dak ouder is dan het pand.
Dat gebeurt vooraf, niet bij elk bezoek. Roofer rekent per kaartblad van 1 bij 1 kilometer en slaat het resultaat op. Elke bezoeker en elk betaald rapport leest dan hetzelfde bestand. Elk berekend dak gaat langs controles op de laserpunten. Haalt het niet alle controles maar blijft het toch dichter bij de gemeten punten dan een plat blok, dan staat het op de pandkaart als "minder zeker". Een dak dat de controles niet haalt, gebruikt Schaduwplan niet.
Wat dit nog niet is: een volledige dekking. Nog niet elk kaartblad is berekend; de berekening begon bij de kaartbladen met de meeste nieuwe panden. Een pand in een kaartblad dat nog aan de beurt moet komen, of buiten het gebied waar AHN6 al gevlogen is, houdt voorlopig zijn schatting. Staat het dak er wel, dan zegt de pandkaart onder "Hoe is dit bepaald?" dat het met roofer is berekend en, waar bekend, uit welke maand de laserscan komt.
PDOK Locatieserver: van adres naar geo-ID
De PDOK Locatieserver is een open geocoding-dienst beheerd door het ministerie van BZK. Geef een vrij-getypt adres in ("Prinses Beatrixlaan 12, Rijswijk" of "1234AB 12"), en de service geeft terug: exacte coördinaten in Rijksdriehoek, BAG-pand-ID, BAG-verblijfsobject-ID, en alle metadata uit BAG. Ook bij tikfouten of onvolledige adressen ("Beatrixlaan Rijswijk") komt een correcte match.
Voor Schaduwplan is dit het startpunt. Als je een adres intikt in de zoekbalk, haalt PDOK de exacte pand-ID, die wordt doorgestuurd naar de 3DBAG-API voor het 3D-volume, en het AHN-raster voor het omliggend maaiveld binnen een straal van 150 meter. Het hele proces duurt minder dan een seconde. Geen van deze aanvragen vereisen een API-sleutel, wat betekent dat de datavoorzieningsketen geen afhankelijkheden heeft die kunnen wegvallen of prijswijzigingen ondergaan.
Dezelfde data als een €500-rapport — het verschil zit elders
Een belangrijk punt om expliciet te maken: de datakwaliteit van self-service tools en zelfstandige bureaus is identiek. Alle vier prijssegmenten uit de markt (self-service €49, klein bureau vanaf €400, groot ingenieursbureau €500 tot €5.000) gebruiken 3DBAG, BAG en AHN als basis. Het verschil tussen de segmenten zit in interpretatie, ondertekening en rapportvorm — niet in de onderliggende meting.
| Element | Self-service tool | Klein bureau | Groot ingenieursbureau |
|---|---|---|---|
| 3DBAG-gebouwmodellen | Ja | Ja | Ja |
| BAG-adresvalidatie | Ja | Ja | Ja |
| AHN-maaiveld | Ja | Ja | Ja |
| Rijksdriehoek-projectie | Ja | Ja | Ja |
| TNO-peildagen toets | Ja, geautomatiseerd | Ja, handmatig | Ja, handmatig |
| Menselijke ondertekening | Nee | Ja (adviseur) | Ja (beëdigd expert) |
| Getuige-deskundige op zitting | Nee | Afhankelijk van bureau | Ja |
De tabel toont de crux: data zijn identiek, interpretatie verschilt. Voor de bezwaarfase van een omgevingsvergunning — waar een ambtenaar het dossier inhoudelijk beoordeelt zonder zitting — speelt de ondertekening zelden een rol. Het dossier wordt primair getoetst op methodiek, bronvermelding en conclusies, niet op wie het ondertekent.
Hoe rechters deze bronnen toetsen
Drie uitspraken van de Raad van State bouwen samen het juridisch kader op waarbinnen deze datastapel wordt geaccepteerd. In Ootmarsum (3 juli 2013, ECLI:NL:RVS:2013:191) vernietigde de Raad een bestemmingsplan omdát er geen bezonningsstudie met dit type data was uitgevoerd. In Almelo (18 januari 2023, ECLI:NL:RVS:2023:172) bevestigde de Raad dat TNO-normen op basis van deze data niet ongebruikelijk zijn. In Voorburg (5 april 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1329) accepteerde de Raad een hoogtediscrepantie van 3 cm als verwaarloosbaar.
Samen vormen deze drie uitspraken een impliciet keurmerk. Een rapport dat 3DBAG, BAG en AHN combineert, met TNO-norm toetsing en coördinaten in het Rijksdriehoekstelsel, zit methodisch in de veilige zone. Wat de rechter nog wel toetst is of de studie volledig is: zijn alle relevante panden meegenomen? Is de peildagkeuze correct? Is het meetpunt op 75 cm hoogte geplaatst? Voor deze specifiek toetsbare elementen is Schaduwplan geautomatiseerd.
Wanneer deze data niet genoeg is
Eerlijk over de grenzen: voor ongeveer 95% van de bezonningsvragen volstaan 3DBAG, BAG en AHN. De resterende 5% zijn situaties waarin aanvullende data nodig is die niet uit 3DBAG, BAG of AHN komt.
- Bouwplannen die afwijken van de BAG-registratie. Een in aanbouw zijnde dakopbouw is nog niet in 3DBAG. De geplande bebouwing moet je handmatig intekenen op basis van de bouwtekeningen die je (als belanghebbende) via de gemeente ontvangt.
- "Maximale planologische mogelijkheden" als referentie. Sommige gemeenten eisen dat je niet vergelijkt met de huidige bebouwing, maar met de maximaal toegestane bebouwing volgens het bestemmingsplan. Die vergelijking maak je in Schaduwplan. Zodra je adres bekend is, bevragen we de publieke Ruimtelijke Plannen API — dus het omgevingsplan, niet 3DBAG. Publiceert de gemeente daar een bouwvlak met maatvoering, dan verschijnt het toegestane volume onder Lagen en bevestig of corrigeer je elke waarde voordat er iets mee wordt gerekend. Publiceert zij het niet, dan blijft die laag weg: het plan is dan een scan waarvan het bouwvlak alleen op de plankaart staat, en je neemt de maten zelf over. Dat is een uitspraak over de data, niet over wat daar gebouwd mag worden — een omgevingsplan geldt er hoe dan ook. Wat data niet oplost blijft staan: Schaduwplan leidt de envelope niet zelf uit de planregels af, die juridische uitleg blijft bij jou en je architect, en vergunningvrij bouwen, binnenplanse afwijkingsbevoegdheden en maatwerkregels zitten niet in de envelope.
- Complexe bouwfysica. Voor projecten met spiegelende gevels, dubbele huiden of atmosferische lichtreflectie is een volledige daglicht-studie nodig die verder gaat dan zonuren. Grote ingenieursbureaus (DGMR, Peutz, Nieman) dekken dit.
- Historische binnensteden met specifieke welstand. Gemeenten zoals Amsterdam-Centrum, Utrecht-Binnenstad en Den Haag-Binnenhof kunnen extra welstandsadvies eisen dat niet in een bezonningsonderzoek past. Daar is lokale expertise van toegevoegde waarde.
In die gevallen is Schaduwplan meestal het snelste startpunt: genereer eerst een indicatief rapport op basis van de standaarddata, en neem dat mee naar het bureau voor de nader gespecialiseerde vervolgstappen. Het bureau bespaart dan de eerste 3D-modelleertijd, wat de einddoorlooptijd en het eindbedrag materieel verlaagt.
Bronnen (15)
We onderbouwen elk artikel met publieke bronnen. Klik om alle originele documenten, uitspraken en datasets te bekijken.
Bronnen (15)
We onderbouwen elk artikel met publieke bronnen. Klik om alle originele documenten, uitspraken en datasets te bekijken.
Databronnen
- 3DBAG — automatisch gereconstrueerde 3D-modellen— TU Delft 3D Geoinformation en 3DGI
- BAG — Basisregistratie Adressen en Gebouwen— Kadaster
- AHN4 — Actueel Hoogtebestand Nederland (2020–2022)— Rijkswaterstaat en waterschappen
- AHN5 en AHN6 — distributie en dekking per versie— AHN dataroom
- Waar vliegen we nu — voortgang van de AHN-inwinning— AHN
- roofer — daken reconstrueren uit laserpunten (open source)— 3DBAG-team, TU Delft
- PDOK Locatieserver — geocoding en adresvoorstellen— Publieke Dienstverlening Op de Kaart
- BGT — Basisregistratie Grootschalige Topografie— Kadaster
- Rijksdriehoekstelsel — nationaal coördinatenstelsel— Kadaster
Jurisprudentie die deze bronnen accepteert
- Raad van State 3 juli 2013 — Ootmarsum: bestemmingsplan vernietigd wegens ontbreken bezonningsstudie— ECLI:NL:RVS:2013:191
- Raad van State 18 januari 2023 — Almelo: TNO-normen niet ongebruikelijk— ECLI:NL:RVS:2023:172
- Raad van State 5 april 2023 — Voorburg: hoogtediscrepantie van 3 cm verwaarloosbaar— ECLI:NL:RVS:2023:1329
Normen en documentatie
- TNO-bezonningsnorm — origineel rapport 2005-BBE-R0036— TNO Delft
- Leidraad bezonningsstudie Krimpen aan den IJssel— Gemeente Krimpen aan den IJssel
- Wet basisregistraties adressen en gebouwen— wetten.overheid.nl
Veelgestelde vragen
- Zijn deze databronnen juridisch erkend bij de rechter?
- Ja. De Raad van State (Almelo, 2023, ECLI:NL:RVS:2023:172) aanvaardde TNO-normen op basis van dezelfde data als "niet ongebruikelijk". In Voorburg (2023, ECLI:NL:RVS:2023:1329) accepteerde de Raad dat een hoogtediscrepantie van 3 cm op 8 meter verwaarloosbaar is — een impliciete bevestiging van de nauwkeurigheid van AHN4 en 3DBAG. In Ootmarsum (2013) vernietigde de Raad zelfs een bestemmingsplan wegens het ontbreken van een studie met deze bronnen.
- Hoe actueel zijn de data?
- 3DBAG wordt elk kwartaal bijgewerkt op basis van nieuwe BAG-registraties en AHN-opnames. BAG is real-time gesynchroniseerd met het Kadaster — een nieuwe oplevering verschijnt doorgaans binnen vier werkdagen. AHN4 dateert uit opnames 2020–2022; AHN5 (sinds 2023) en AHN6 (sinds oktober 2025) komen er per regio bij, en Schaduwplan leest de nieuwste die het voor jouw kaartblad kent: nu AHN4 of AHN5, en AHN6 voor roofer en voor nieuwbouw. De verticale nauwkeurigheid is 5 cm. De bronnen zijn actueler dan bij de meeste zelfstandige bouwadviesbureaus, die vaak maandelijkse snapshots gebruiken.
- Wat als een recente uitbouw of dakopbouw nog niet in 3DBAG staat?
- Dat komt voor. Bouwwerken zonder BAG-registratie verschijnen niet automatisch in 3DBAG. Je kunt in Schaduwplan een ontbrekend volume zelf toevoegen via de tekentool, precies zoals je een geplande bebouwing intekent. De Raad van State (Voorburg, 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1329) beval een aanvullend onderzoek toen een recent gebouwde dakopbouw ontbrak — dat laat zien dat het juridisch onderbouwd is om ontbrekende bebouwing handmatig toe te voegen.
- Wat als mijn pand nieuw is en 3DBAG het nog niet heeft?
- Dan rekent Schaduwplan het dak zelf uit met roofer, het programma van 3DBAG, op de AHN6-laserscan. Dat werkt alleen waar AHN6 al is gevlogen en waar de berekening voor dat kaartblad klaar is. Nog niet elk kaartblad is berekend; de berekening begon bij de kaartbladen met de meeste nieuwe panden. Een pand dat later is gebouwd dan de scan, ziet de laser niet: dat blijft een schatting en de pandkaart zegt dat. Een ontbrekend volume kun je altijd zelf intekenen.
- Betaal je voor deze data?
- Nee. Alle vier bronnen (3DBAG, BAG, AHN en PDOK) zijn open data. Geen API-sleutel, geen abonnement, geen volumelimieten. 3DBAG is beschikbaar onder CC-BY met attributie "3DBAG by tudelft3d + 3DGI". BAG is een authentieke basisregistratie onder de Wet basisregistraties adressen en gebouwen. AHN4 staat op PDOK; AHN5 en AHN6 staan bij Ellipsis Drive, de distributiepartner van AHN. Schaduwplan kan daardoor €49 per rapport aanbieden.
- Kan ik zelf deze data gebruiken zonder Schaduwplan?
- In theorie wel. 3DBAG levert CityJSON- en 3D-Tiles-bestanden die je kunt importeren in QGIS, Blender of Rhino. BAG is beschikbaar via de PDOK WFS-feed. AHN (4, 5 en 6) kun je downloaden als GeoTIFF. Het combineren, projecteren in het Rijksdriehoekstelsel, en uitvoeren van een correcte zonuurberekening vergt echter typische 40 tot 80 uur werk voor een niet-specialist. Schaduwplan automatiseert dit.
- Wat zit er NIET in deze data?
- Drie categorieën elementen zitten er niet standaard in. Bomen en schuttingen zitten niet in 3DBAG: ze gelden juridisch als tijdelijke landschapselementen en blijven daarom buiten de formele TNO-toets (in een burenrechtelijk geschil kan hun schaduw wél meewegen — daarvoor teken je ze zelf in en rekent Schaduwplan de schaduw apart door). Interieur en raamposities zijn niet gemodelleerd op detailniveau — 3DBAG werkt met dakvormen en volumemassa, niet met afzonderlijke ramen. Bouwwerken zonder omgevingsvergunning (illegale bebouwing) zijn meestal niet geregistreerd. Voor ontbrekende elementen gebruik je de tekentool.
Dezelfde data als een € 500-rapport, voor € 49
Schaduwplan haalt 3DBAG, BAG en AHN direct op uit publieke bronnen. Geen API-sleutel, geen betaalde datapakketten. Voer je adres in en zie binnen één minuut het 3D-model waarop de rechter vertrouwt.
Meer lezen

Techniek & data
Hoe draait de zon over je tuin? Zonnestand per seizoen
De zon draait in Nederland van oost via het zuiden naar west en staat rond het middaguur pal zuid. Alleen de hoogte verschilt: op 21 juni komt de zon in Amsterdam tot 61 graden, op 21 december tot 14 graden. Dit artikel geeft de zonnestand per peildag en laat zien hoeveel zon jouw tuin daarvan overhoudt.

Normen & gemeenten
Bezonning en burenrecht: welke regels gelden in Nederland
Voor zonlicht bij een woning gelden drie losse kaders. Bezonning (de TNO-norm) is een richtlijn, geen wet. Daglicht (artikel 4.146 en 4.147 van het Besluit bouwwerken leefomgeving) is het enige dat landelijk in de wet staat. Burenrecht (artikel 5:37 BW) regelt onrechtmatige hinder. Raamgrootte telt mee voor daglicht, niet voor bezonning.

Hoe Schaduwplan werkt
Bezonningsrapport verifiëren: zo controleer je echtheid
Elke Schaduwplan-PDF heeft een unieke SHA-256-hash die we op uitgiftemoment publiceren op schaduwplan.nl/verify. Een rechter, advocaat of buurman kan zo binnen dertig seconden vaststellen dat het bestand niet is gewijzigd na uitgifte, zonder dat ze ons hoeven te vertrouwen. Voor zover wij weten doet geen ander bezonningsbureau in Nederland dat.