Voorbeeld zienswijze omgevingsvergunning met bezonningsdata

Wat is een zienswijze tegen een omgevingsvergunning?

Een zienswijze is een schriftelijke reactie op een ontwerp-omgevingsvergunning die de gemeente zes weken ter inzage legt. Volgens artikel 3:16 van de Algemene wet bestuursrecht kan iedere burger tijdens die periode punten aandragen die volgens hem of haar niet zijn afgewogen, onjuist zijn of alsnog moeten wegen. De gemeente moet daar in het definitieve besluit gemotiveerd op reageren (artikel 3:17 Awb).

De zienswijze is de eerste formele stap in procedures waarin een ruimtelijk plan de omgeving ingrijpender raakt dan een standaard vergunning. Denk aan wijzigingen van het omgevingsplan, buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (BOPA) met zware afwijkingen, of grotere bouwplannen waarvoor de gemeente de uitgebreide voorbereidingsprocedure hanteert (artikel 16.65 Omgevingswet). Voor kleinere ingrepen zoals een reguliere uitbouw of dakopbouw is er geen ontwerpbesluit en geen zienswijzefase; daar komt pas bezwaar ná de verlening in beeld.

Zienswijze of bezwaar: welk spoor past bij jouw situatie?

Voor de lezer die op "zienswijze omgevingsvergunning voorbeeld" zoekt is dit de eerste check die uitmaakt. De juridische termen, termijnen en adressen verschillen. Je wilt niet per abuis een zienswijze indienen tegen een reeds genomen besluit, of een bezwaarschrift tegen een ontwerpbesluit dat nog ter inzage ligt. De tabel hieronder zet de drie meest voorkomende sporen naast elkaar.

Volgens de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ECLI:NL:RVS:2021:786, de Varkens-in-Nood-uitspraak) kunnen belanghebbenden sinds april 2021 ook zonder eerdere zienswijze nog in beroep bij de rechter. Toch blijft een zienswijze sterk aanbevolen. Je positioneert je bezwaren op het formele dossier, je dwingt de gemeente tot een gemotiveerde reactie, en je geeft haar de kans tot aanpassing zonder dat het tot een beroep hoeft te komen. Bovendien versterkt het je procesdossier voor als het toch bij de rechtbank belandt.

Wanneer start de zes-wekentermijn voor een zienswijze?

De zes-wekentermijn start op de dag waarop de gemeente het ontwerp-omgevingsbesluit ter inzage legt. Volgens artikel 3:11 Awb moet de gemeente die terinzagelegging aankondigen in een dag-, nieuws- of huis-aan-huisblad, op officielebekendmakingen.nl, of via het digitale gemeenteblad. Sinds 2024 gebeurt dit vrijwel altijd via het Omgevingsloket (omgevingswet.overheid.nl) in combinatie met een publicatie in het gemeenteblad.

Reken terug vanaf de publicatiedatum. Publicatie op dinsdag 28 april betekent dat je zienswijze uiterlijk dinsdag 9 juni binnen moet zijn. Per post telt in principe de datum van poststempel, maar risicovol: bij ontvangst na de termijn kan de gemeente de zienswijze niet-ontvankelijk verklaren. Kies digitaal waar mogelijk, want een digitaal ingediende zienswijze heeft een tijdstempel op de seconde en komt altijd tijdig binnen.

Het ontwerpbesluit zelf ligt ter inzage bij de gemeente en online op het Omgevingsloket. Daar vind je de bouwtekeningen, het eventuele bezonningsonderzoek van de aanvrager, het welstandsadvies en de bijbehorende motivering. Download alle stukken in week één zodat je week twee en drie hebt voor je eigen bezonningsanalyse, en week vier en vijf voor het schrijven en reviewen van de zienswijze zelf. Plan buffertijd voor verzending in week zes.

Sjabloon: jouw zienswijze in drie alinea's

Een effectieve zienswijze is kort, feitelijk en exact toegespitst op de punten waar de gemeente juridisch mee uit de voeten kan. Vermijd scheldpartijen, emotionele oproepen en breed uitwaaiende klachten. Drie alinea's volstaan: een inleiding die kaders schept, een kernalinea met de harde bezonningsgetallen, en een afsluiting met conclusie en verzoek. Vervang de [cursieve placeholders] door je eigen situatie, je eigen bezonningsrapport en het actuele dossiernummer.

Alinea 1: opening en juridische kaders

Hierbij dien ik, [voorletters en achternaam], wonende aan [je eigen adres en postcode], binnen de termijn van artikel 3:16 Algemene wet bestuursrecht een zienswijze in tegen het ontwerp-omgevingsbesluit met zaaknummer [zaaknummer] / kenmerk [kenmerk], zoals dat sinds [startdatum ter inzage] ter inzage ligt. Het ontwerpbesluit betreft de aanvraag van [naam aanvrager] voor [omschrijving van het bouwplan, bijvoorbeeld een dakopbouw van één bouwlaag] op het perceel [adres aanvrager]. Ik ben belanghebbende in de zin van artikel 1:2 Awb omdat mijn woning direct grenst aan het bouwperceel, waardoor de zonbezonning op mijn gevel, woonkamer en tuin onmiddellijk door het plan wordt geraakt.

Alinea 2: concrete overschrijding van de bezonningsnorm

Het bouwplan leidt tot een onaanvaardbare vermindering van mijn bezonning. Op basis van een bezonningsonderzoek uitgevoerd met 3D-modellen uit 3DBAG, perceelgegevens uit de BAG en hoogtegegevens uit AHN4, dezelfde bronnen die de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in ECLI:NL:RVS:2023:172 (Almelo) niet ongebruikelijk noemde, zijn de volgende waarden berekend. Op peildatum [19 februari] daalt de zonduur op meetpunt [R1, zuidgevel woonkamer, 75 cm hoogte] van [4 uur 20 minuten] naar [1 uur 05 minuten], een afname van [75%]. Dit blijft onder de ondergrens van twee zonuren die de lichte TNO-norm voorschrijft. Op peildatum [21 juni] verliest meetpunt [T1, terras, drie meter uit de achtergevel] [3 uur 42 minuten] ten opzichte van de referentiesituatie. Het volledige rapport is als bijlage [A] bijgevoegd; daarin staan de overige meetpunten, de gebruikte coördinaten in Rijksdriehoekstelsel (EPSG:28992) en de methodologie-appendix.

Alinea 3: conclusie en verzoek

De afname op meetpunt [R1] op peildatum [19 februari]voldoet niet aan de lichte TNO-norm die de gemeente in het ontwerpbesluit als toetsingskader heeft genoemd. De rechtbank Den Haag (ECLI:NL:RBDHA:2024:1206) oordeelde op 17 januari 2024 dat een zonverlies van 75 tot 80% onrechtmatige hinder oplevert op grond van artikel 5:37 BW, ook wanneer een omgevingsvergunning is verleend. Ik verzoek het college om het ontwerpbesluit niet in deze vorm vast te stellen en om, indien het plan in aangepaste vorm wordt doorgezet, het bouwplan zodanig aan te passen dat de zonduur op alle getoetste meetpunten ten minste de lichte TNO-norm haalt. Ik verzoek tevens om een gemotiveerde schriftelijke reactie op deze zienswijze bij het definitieve besluit, conform artikel 3:17 Awb.

Onderteken met plaats, datum, naam en handtekening. Voeg als bijlage A het bezonningsrapport toe, als bijlage B een kopie van de bekendmakingspublicatie, en als bijlage C een situatieschets met kadastrale kaart waarop jouw perceel en het bouwperceel beide zijn aangegeven. Stuur het geheel naar het in de bekendmaking vermelde adres of upload via het Omgevingsloket. Bewaar de ontvangstbevestiging.

Hoe de gemeente jouw zienswijze moet beoordelen

Artikel 3:17 Awb verplicht het college om in het definitieve besluit gemotiveerd te reageren op elke ingediende zienswijze. Een standaardzin als "de zienswijze leidt niet tot aanpassing van het besluit" voldoet niet. De motivering moet aansluiten op de inhoudelijke punten die je hebt aangedragen. Dien je een zienswijze met concrete meetpunten en percentages in, dan kan de gemeente niet volstaan met een algemene verwijzing naar "in goede ruimtelijke ordening".

Volgens de Raad van State in ECLI:NL:RVS:2023:172 (Almelo) wordt de beoordeling van het college door de bestuursrechter marginaal getoetst. De gemeente mag afwijken van een bezonningsnorm als ze dat motiveert, bijvoorbeeld wegens woonurgentie of stedenbouwkundige visie. Wat de bestuursrechter toetst is of het college de belangenafweging in redelijkheid kon maken op basis van de beschikbare gegevens. Precies daar helpt jouw rapport: je maakt nieuwe feiten beschikbaar die het college moet wegen. In ECLI:NL:RVS:2013:191 (Ootmarsum) vernietigde de Afdeling een bestemmingsplan juist omdat geen bezonningsonderzoek was uitgevoerd, terwijl ECLI:NL:RVS:2023:1329 (Voorburg) laat zien dat een ontbrekende constructie in het gemeentelijke rapport aanleiding is voor aanvullend onderzoek.

Zo ondersteunt Schaduwplan dit sjabloon

Schaduwplan levert exact het type cijfers dat alinea 2 van het sjabloon vraagt. Je voert het adres van het bouwperceel in, waarna de tool een 3D-scene bouwt van de bestaande bebouwing op basis van 3DBAG, BAG en AHN4. Vervolgens teken je de geplande uitbouw of dakopbouw volgens de bouwtekening uit het ter-inzage-dossier, plaats je meetpunten bij de relevante ramen (75 cm hoogte, conform de lichte TNO-norm) en op buitenruimtes zoals je terras, en draai je de analyse op de TNO-peildagen 19 februari, 21 juni en 21 oktober plus eventueel de lokale peildagen van je gemeente.

Het PDF-rapport dat je downloadt bevat de vaste elementen die een gemeente en een rechter in een bijlage verwachten: cover met adres en referentiedatum, uitgangspunten met de gekozen norm en coördinatenstelsel, bezonningsdiagrammen side-by-side per peildag, een tabel met zonduur voor en na de geplande bebouwing per meetpunt, en een methodologie-appendix met bronvermelding ("3DBAG by tudelft3d + 3DGI"). Het rapport kost € 29 en is in ongeveer vijf minuten klaar, tegenover € 295 tot € 535 bij een zelfstandig bureau met een doorlooptijd van vijf tot tien werkdagen. Voldoende voorsprong om binnen de zes weken-termijn comfortabel te schrijven en te reviewen.